KIBERMAKONDA DIN: MISSIONERLIK VA PROZELITIZMNING IJTIMOIY-SIYOSIY XAVFI

Abstract

Ushbu maqolada kibermakonda diniy axborot tarqalishi, missionerlik va prozelitizmning yangi
raqamli shakllari hamda ularning jamiyat barqarorligi, yoshlar dunyoqarashi, konfessiyalararo
totuvlik va milliy xavfsizlikka ta’siri tahlil qilinadi. Bugungi globallashuv davrida din va internet
o‘rtasidagi bog‘liqlik kuchayib, diniy bilim olish, ma’naviy muloqot, fatvo va diniy savollarga
javob topish jarayoni ko‘p hollarda ijtimoiy tarmoqlar, messenjerlar, videoplatformalar va bloglar
orqali amalga oshmoqda. O‘zbekistonda internetdan foydalanish ko‘lami juda tez kengaymoqda:
DataReportal ma’lumotiga ko‘ra, 2025-yil boshida mamlakatda 32,7 million internet
foydalanuvchisi mavjud bo‘lib, internet penetratsiyasi 89 foizni tashkil qilgan. 2025-yil yanvaravgust
holatida esa rasmiy statistika internetdan foydalanuvchilar ulushi 94,2 foizga yetganini qayd
etgan. Bu ko‘rsatkichlar diniy-ma’rifiy axborotning ham tobora ko‘proq raqamli makonga
ko‘chayotganini anglatadi.
Shu bilan birga, kibermakon diniy erkinlikni kengaytirish bilan bir qatorda, yashirin targ‘ibot,
psixologik ta’sir, algoritmik manipulyatsiya, yolg‘on diniy ma’lumotlar, soxta ulamolar, noqonuniy
diniy guruhlarga jalb qilish va jamiyatda mafkuraviy bo‘linish hosil qilish xavfini ham kuchaytiradi.
Maqolada missionerlik va prozelitizm oddiy diniy suhbat yoki e’tiqod erkinligidan farqlanib, ular
majburlash, aldash, moddiy rag‘bat, hissiy bosim yoki siyosiy maqsadga yo‘naltirilgan ta’sir
shaklida namoyon bo‘lganda ijtimoiy-siyosiy xavfga aylanishi asoslab beriladi.