Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari yordamida sodir etiladigan firgarlik (kiberfirgarlik) va ularni kvalifikatsiya qilish muammolari
Keywords:
Jinoyat kodeksi, firgarlik, kiberfirgarlik, axborot texnologiyalari, kvalifikatsiyaAbstract
Ushbu maqolada bugungi kunda global muammoga aylanib borayotgan axborotkommunikatsiya
texnologiyalari yordamida sodir etiladigan firgarlik (kiberfirgarlik) jinoyatlarining
kriminologik xususiyatlari va ularni huquqiy baholash muammolari tahlil qilingan. Tadqiqot
davomida plastik kartalardan pul mablagʻlarini noqonuniy yechib olish, fishing saytlari va feyk
havolalar orqali fuqarolarni aldash qilmishlarini amaldagi Jinoyat kodeksining 168-moddasi bilan
toʻgʻri kvalifikatsiya qilishdagi huquqiy boʻshliqlar hamda tergov-sud amaliyotidagi ziddiyatlar
oʻrganilgan. Shuningdek, kiberfirgarlikni kompyuter texnikasi vositalaridan foydalanib sodir
etiladigan boshqa turdosh jinoyatlardan farqlash mezonlari koʻrsatib oʻtilgan hamda jinoyat
qonunchiligini takomillashtirish boʻyicha amaliy takliflar ilgari surilgan
References
1.O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. – Toshkent: O‘zbekiston, 2023.
2.O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksi // O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari
ma’lumotlari milliy bazasi (Lex.uz).
3.O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat-prosessual kodeksi // O‘zbekiston Respublikasi qonun
hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi (Lex.uz).
4.O‘zbekiston Respublikasining O‘RQ-560-son "Kiberxavfsizlik to‘g‘risida"gi Qonuni //
O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 2022-y.
5.O‘zbekiston Respublikasining O‘RQ-311-son "Axborotlashtirish to‘g‘risida"gi Qonuni //
O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi.
6.O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 2017-yil 11-oktabrdagi “Firgarlik bo‘yicha sud
amaliyoti to‘g‘risida”gi 35-sonli Qarori.
7.O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi Kiberxavfsizlik markazining 2021–2025-yillardagi
kiberjinoyatchilik dinamikasiga oid rasmiy statistik hisobotlari.
8.Rustambayev M.H. O‘zbekiston Respublikasi jinoyat huquqi kursi. III tom: O‘zganing mulkini
talon-toroj qilish bilan bog‘liq jinoyatlar. – Toshkent: Ilm-ziyo, 2021. – 412 b.
9.Mirzayev A.B. Kiberjinoyatchilik: tushunchasi, tasnifi va unga qarshi kurashishning jinoiyhuquqiy
choralari. – Toshkent: Akademiya, 2024. – 185 b.
10.German Criminal Code (Strafgesetzbuch – StGB) – Paragraph 263a (Computer fraud).
11.Criminal Code of the Russian Federation – Article 159.3 (Fraud using electronic means of
payment) & Article 159.6 (Fraud in the field of computer information).
